Sri Lanka’da tarihin kanlı bir sayfası kapandı. Uzun süren iç savaş yıllarının ardından ülkede barış sağlandı. Ama sağlanan barışın yapısındaki kırılganlık devam ediyor.

Sri Lanka'da silahlı isyancı hareket Tamil Kaplanları ile hükümet arasında on yıllarca süren çatışma, 2009 yılı başlarında Sri Lanka hükümetinin hız kazanan operasyonlarının ardından Mayıs 2009’da sona erdi. Birleşmiş Milletler (BM) bu yılbaşından beri süren çatışmalarda 7.000 sivilin öldürüldüğünü açıkladı.

Yapılan operasyonlardan sonra ele geçirilen örgüt üyeleri ve örgütle aynı etnik kökeni paylaşan on binler kamplarda tutuluyordu. Eylül 2009’da Sri Lankalı yetkililer, kamplarda tutulanların “Tamil Kaplanları” örgütüyle bağlantıları olup olmadığını araştırdıklarını açıkladılar. Fakat bu açıklamanın üzerine Sri Lanka'daki BM misyonunun başında bulunan Neil Buhne, araştırma sürecinin çok uzun sürdüğü eleştirisini dile getirdi ve bunların en kısa sürede bırakılması gerektiğini belirtti. Mülteci kamplarını fiilen toplama kampına çeviren Sri Lanka rejimi böylece BM’nin Tamiller’e yardım çalışmalarını baltaladı.

Geç gelen özgürlük…

Aralık 2009’da Sri Lanka makamları, Tamil Kaplanları örgütüne karşı yürütülen askeri harekât sonrasında Tamil Kaplanları’nın kontrol ettiği bölgeden kaçan 280.000 Tamili, 41 “gözaltı kampında” hapsetmişti. Hükümet bu insanların 130.000’inin serbest bırakıldığını, kalan 150.000’inin de 2010’da bırakılmasının beklendiğini ilan etti.

Serbest bırakılan Tamiller otobüslerle en yakındaki yerleşim olan Vavuniya kasabasına nakledildi. Fakat birçok bölge Tamil Kaplanları ile ordu arasındaki savaşta yakılıp yıkıldığı ve mayınlandığı için pek çok yerleşim yerine ulaşım çok zor. Hükümetin Tamilleri bırakmasının en önemli nedeni iç ve dış politikada, durumun “düzeldiğini” ve süren baskıya dair endişe duyulması gerekmediğini göstermekti.

Tamil olayları; 26 yıllık bir süreçten fazlası…

Tamiller Hindistan'ın güneybatısındaki Tamil Nadu eyaletinde ve Sri Lanka'nın kuzeyinde yaşayan etnik bir grup. Yaklaşık 2.000 yıllık yazılı bir geleneğe sahip olan Tamiller kendi dillerini konuşuyor. Tamiller Hindistan Yarımadası’nın güneybatı ucundan 200 yıl önce İngilizler tarafından bölgeye adadaki çay ve pirinç plantasyonlarında çalışmaları için getirilmişlerdi.

1948 yılında Seylan Adası, İngiltere'den bağımsızlığını kazandı. 1956’da Hükümet, çoğunluğun kullandığı “Sinhala” dilini resmi dil olarak kabul etti. Bu durumu Tamiller, hiçe sayıldıklarını öne sürerek eleştirdi. 1958 yılına gelindiğinde Tamiller ilk kez başkaldırdı. Çatışmalarda binlerce kişi öldürüldü, pek çok Tamil de evini terk etmek zorunda kaldı. Bu olaylar ile Tamillerle Sinahalalar arasındaki şiddetin tohumları atıldı.

1976’da Tamil Eelam Kurtuluş Kaplanları (LTTE), Velupillai Prabhakaran tarafından kuruldu. 1983 yılında LTTE, ülkenin kuzeyinde düzenlediği saldırıda 13 askeri öldürdü. Başkent Kolombo'da protesto için büyük gösteriler düzenlendi. Yüzlerce kişi öldü, binlerce kişi kaçmak zorunda kaldı. Böylece Tamil Kaplanları bölgesinin bağımsızlığı için hükümete karşı mücadeleye başladı. Bu mücadele dünyadaki en uzun süren silahlı çatışmalardan biri olan Sri Lanka İç Savaşı'na dönüştü.

Sri Lanka anayasasının 13. Maddesi gereğince iktidarın eyaletlere devredilmesi söz konusu idi. Bu bağlamda Tamillerin hükümetten bir takım talepleri oldu. Tamil Kaplanları’nın yürüttüğü savaş halk desteği kazandı. Bunda etkili olan ise Singala ağırlıklı hükümetlerin bu reformu hiçbir zaman hayata geçirmemesiydi. Ayrıca yıllarca ülkeyi yöneten hükümetler Tamillerin şikâyet ve isteklerine kulak verip sorunun çözümüne dair bir yol üretmedi.

Tamil halkının durumu

2005’te Tamil Kaplanlarına karşı sert önlemler alınması taraftarı olan Mahinda Rajapaksa seçimleri kazandı. Bu tarihten itibaren hükümet Tamillere karşı askeri operasyonlara başladı. Mayıs 2009'da Sri Lanka ordusunun Tamil Kaplanları'nı yenmesiyle iç savaş sona erdi. Kurulduğu günden itibaren Tamil Kaplanları'nı yöneten “Velupillai Prabhakaran” da çatışmalar sırasında hükümet güçleri tarafından öldürüldü. Savaş ve yaşanan çatışmalarda 70.000’den fazla kişi hayatını kaybederken yüz binlerce kişi evlerini terk etmek zorunda kaldı.

Devlet Başkanı Mahinda Rajapaksa, Haziran 2009’da yaptığı bir açıklamada “azınlık kelimesini sözlüğümüzden attık” demişti. Pekiyi, ama bu açıklama Tamiller’in haklara sahip olacağını mı işaret ediyor, yoksa kanlı bir entegrasyon sürecini mi?

Sri Lanka rejimi, hızını almayarak Tamil Kaplanları Örgütü’nün propagandasını yaptığı gerekçesiyle UNICEF (BM Çocuklara Yardım Örgütü) sözcüsü James Elder’ı Eylül 2009’da sınır dışı etme kararı aldığını duyurdu. Hükümet sözcüsü, Elder’ın gerçeklere dayanmayan ve özünde Tamil Kaplanları Örgütü’nün bakış açısını yansıtan açıklamalar yaptığını iddia etti. Bu karara tepki gösteren UNICEF sözcüsü ise, Elder’ın seslerini duyurma şansları olmayan çocuklar ve zor durumdaki diğer kişilerin sorunlarını yansıtmaya çalıştığı için sınır dışı edilmek istendiğini belirtti.